homeover het npicontactcolofon

logoPsychoanalyse en Cultuur

Films

Overzicht van de filmbesprekingen

Filmbesprekingen door Frans de Jonghe


Inleiding

De besprekingen die u op deze plek van de NPI-website kunt vinden zijn besprekingen, niet van films zelf, maar van personages uit films. Uiteenzettingen over filmtechnische aspecten zult u hier dan ook niet vinden. Bij de bespreking van de personages laat ik me meenemen door de illusie dat het om een echt levende personen gaat en probeer te begrijpen wat zij doen, denken, voelen en wat ze drijft en bezielt. Soms verbeelden de personages reëel bestaande mensen, bijvoorbeeld Queen Elisabeth of Idi Amin. Of de filmpersonages gelijkenissen vertonen met de huidige koningin van Engeland of met de gewezen Afrikaanse alleenheerser laat ik in het midden. Het verhaal hoeft dus niet 'waar' te zijn maar wél waar-achtig, d.i. geloofwaardig, overtuigend. Kortom, ik probeer met mijn interpretaties 'binnen het verhaal van de film' te blijven en laat zoveel mogelijk de historische waarheid waarop de film mogelijk gebouwd is buiten beschouwing. Ook 'wat de maker van de film bedoeld heeft' laat ik buiten beschouwing. Als u dat wil weten kunt u het hem/haar beter zelf vragen.

Bij mijn besprekingen doe ik mijn best de plot van de betreffende film niet te verraden. Er valt dus nog veel verrassends te beleven bij het zien van de film zelf na het lezen van mijn bespreking. Dat neemt niet weg dat ik u aanraad eerst de film zelf te zien en daarna pas mijn overwegingen te lezen.

Bij de bespreking moet ik uiteraard interpreteren, vaak op grond van betrekkelijk weinig materiaal. Mijn interpretaties zijn dan ook veronderstellingen, hypotheses, 'mogelijke waarheden', die ik echter zoveel mogelijk tracht te onderbouwen. Daarbij besef ik heel goed dat ieder 'zijn eigen film' ziet, d.w.z. dat ieder, op grond van wat hij/zij ziet, interpreteert en beleeft, een verhaal maakt dat sterk kan verschillen van het verhaal dat een ander over hetzelfde filmpersonage maakt.

Ik bespreek de filmpersonages vanuit een psychoanalytisch gezichtpunt. Dat andere gezichtspunten mogelijk zijn spreekt vanzelf: filmtechnisch, historisch, sociologisch, politiek, filosofisch. Maar wat houdt 'een psychoanalytisch gezichtspunt' in? Een aantal belangrijke, psychoanalytische uitgangspunten zijn de volgende:
• Psychoanalyse gaat over relaties: over hoe ik met anderen omga, hoe zij met mij omgaan en hoe ik met mijzelf omga.
• Psychoanalyse maakt een onderscheid tussen externe en interne relaties, met de nadruk op het rol van interne relaties op het vorm geven aan externe relaties.
• Menselijke relaties begrijpen betekent een idee hebben van wat mensen in hun relaties drijft en bezielt, m.a.w. van hen beweegt, wat hun motieven zijn. Zelfkennis komt dan ook neer op begrijpen wat mij beweegt.
• De motieven van de mens zijn in aanzienlijke mate irrationeel (Jammer voor De Verlichting)
• De mens is een notoire zelfbedrieger (Jammer voor de introspectionalisten), daardoor is hij 'een vreemdeling in zijn eigen hart', die zijn motieven niet kent
Wie denkt dat dit 'uitvindingen van Freud' zijn leze het volgende:
• De herinneringen van ieder mens bevatten zaken die hij niet aan iedereen openbaart, maar hoogstens aan vrienden. Er zijn er ook die hij niet aan zijn vrienden zal onthullen, maar hoogstens aan zichzelf, en zelfs dan slechts in het diepste vertrouwen. Maar ten slotte zijn er ook dingen die een mens zelfs niet aan zichzelf durft te bekennen, en van dezulke hopen er zich bij ieder fatsoenlijk mens behoorlijk wat op.
FM Dostojevski. Aantekeningen uit het ondergrondse
Vertaald door Monse Weijers. Athenaeum – Polak & van Gennep, 2006, p 58.
• Wij, waarheidszoekers, zijn voor onszelf onbekenden – om de eenvoudige reden dat we onszelf nooit gezocht hebben.
Nietzsche, Genealogie van de moraal, inleiding

Inleiding bij de film 'Birth', vertoond in het kader van de Psychoanalytische Filmcyclus najaar 2009, met als thema: de dood

 

aanmelden nieuwsbrief

 

 

Home | Psychoanalyse nu | Opleiding | Onderzoek | Kwaliteitszorg | Verwijzers | Agenda | Boeken en artikelen | Linksnaar boven