homeover het npicontactcolofon

logoBoeken en artikelen

Aanbevolen literatuur

Een geselecteerd en deels becommentarieerd overzicht van belangrijke titels over de (geschiedenis van de) psychoanalyse en de toepassing ervan in de behandelpraktijk. Binnen de thematische ordening staan in de beredeneerde onderdelen titels in volgorde van jaar van verschijnen (van recent naar ouder). Overzichten zonder meer zijn alfabetisch geordend. Boeken verschenen als onderdeel van de NPI-reeks worden in die reeks besproken.

Van en over Freud

Sigmund Freud (1856-1939), grondlegger van de psychoanalyse, heeft een omvangrijk oevre nagelaten. Veel van zijn werk was al in Nederlandse vertaling beschikbaar. In het herdenkingsjaar van zijn 150e geboortedag verschijnt bij uitgeverij Boom een nieuw vertaalde, vermeerderde (o.a. voorwoorden, boekbesprekingen, brieven en 100 niet eerder in het Nederlands vertaalde artikelen) en chronologisch geordende editie Werken in 11 delen (9000 blz.). De complete editie zal in november 2006 beschikbaar zijn. Ze wordt gebaseerd op de Duitse en Engelse wetenschappelijke uitgaven en komt ook op cd-rom beschikbaar.
Meer informatie o.a. via een speciale subsite bij Uitgeverij Boom gewijd aan (boeken over) Freud en zijn werken: www.sigmundfreud.nl.

P. Gay: Freud, a life for our time. J.M. Dent, 1988.
Deze ook in het Nederlands vertaalde biografie geldt als het standaardwerk over het leven van Freud. Zij geeft ook een goed beeld van hoe zijn ideeën tot ontwikkeling zijn gekomen.

H. Stroeken: Freud en zijn patiënten. Te Elfder Ure, 1985.
Poging tot reconstructie van de dagelijkse praktijk van Freud als psychoanalyticus. Uitgangspunt zijn de vier grote ziektegeschiedenissen die Freud schreef over Dora, de Kleine Hans, de Rattenman en de Wolvenman. De lezer krijgt een duidelijk beeld van wat het inhield om bij Freud in analyse te zijn.

P. Giovacchini: A clinician´s guide to reading Freud. Aronson, 1982.
Een goede keus voor iemand die zich meer wil verdiepen in het werk van Freud, met de nadruk op klinische en metapsychologische stukken. Dit deel van het werk van Freud is minder toegankelijk. Wie met Freuds ideeënwereld wil kennismaken kan beter beginnen met de Colleges inleiding tot de psychoanalyse en de essays in de serie Cultuur en Religie, onderdelen van de Werken.

Geschiedenis van de pyschoanalyse
H. Stroeken: Freud in Nederland. Een eeuw psychoanalyse. Boom, Amsterdam, 1997
S.A. Mitchell en M.J. Black: Freud and beyond. A history of modern psychoanalytic thought. Basic Books, 1995.
C. Brinkgreve: Psychoanalyse in Nederland. Een vestigingsstrijd. Synopsis, 1984.
I.N. Bulhof: Freud en Nederland. De interpretatie en invloed van zijn ideeën. Ambo, 1983.

Mitchell en Black bieden een goed overzicht van de ontwikkeling van de theoretische opvattingen door de jaren heen. Het laat ook zien waar de psychoanalyse staat, zowel in theoretisch opzicht als in haar praktijkvoering. De andere boeken schetsen hoe de psychoanalyse in Nederland is ontvangen en vervolgens georganiseerd.

Inleiding in psychoanalytische begrippen
Psychoanalytisch woordenboek. Begrippen, termen, personen, literatuur. Redactie: H. Stroeken. Boom 2008
Dit woordenboek bevat definities van alle belangrijke psychoanalytische termen. Deze derde, vermeerdere uitgave is geactualiseerd en afgestemd op de nieuwe Freud-editie Werken uit 2006. Het is voorzien van een complete Freud bibliografie en levnesbeschrijving. De website www.psychoanalytischwoordenboek.nl is een aanvulling op het boek.
H. Stroeken: Nieuw psychoanalytisch woordenboek. Boom, 2000.
Dit boek geeft definities van alle belangrijke psychoanalytische termen. Belangrijke begrippen worden nader toegelicht. Centrale personen en hun ideeën worden kort gesitueerd. In de bijlagen inventarisaties van de publicaties, de brieven en het leven van Freud.
J. Laplanche en J.-B. Pontalis: The language of psychoanalysis. The Hogarth Press, 1973.
Standaardwerk op het gebied van psychoanalytische termen en begrippen.

Verloop van een psychoanalytische behandeling

Harry Stroeken en Josée Winters: Een psychoanalytisch proces van twee kanten bekeken. Uitgeverij Nelissen, 2007
Dit boekje is een gezamenlijk project van een analysant en een psychoanalyticus. Daarbij is de analysant voor een groot deel aan het woord. Pas na haar verhaal volgt, veel korter, een commentaar van de analyticus.
Onder de link 'boekbesprekingen' op deze website vindt u een recensie van dit boekje.

F. Schalkwijk e.a.: Het diepst van je gevoel. In psychoanalyse. Balans, 1999.
Zes psychoanalytici schetsen een beeld van de psychoanalyses van zes patiënten. De klachten bij het begin van de behandeling zijn depressies, angsten of relatieproblemen, waar andere therapieën niet voldoende verbetering in brachten. Met aandacht voor de praktische consequenties, de achtergronden en de voor- en nadelen van een psychoanalyse.

H. Stroeken: Van dochter tot vrouw. Verslag van een psychoanalyse. Boom, 1990.
Verslag van het psychoanalytisch proces van behandeling en genezing van Renate Ruysz die verstrikt is in haar verleden. Door haar psychoanalyse slaagt zij er geleidelijk in zich aan haar vroegere relaties te ontworstelen en in het heden te gaan leven.

Indicatiestelling
Ladan (red.): Op de bank. Over de indicatiestelling voor psychoanalyse. Boom, 1993.
In dit boek worden verschillende aspecten van de indicatiestelling voor psychoanalytische behandelingen. Zowel de wijze van onderzoeken als de dilemma´s waarmee de onderzoeker te maken heeft komen aan bod en er wordt ingegaan op de voorspellende waarde van het indicatiestellingsonderzoek.

Psychoanalytische theorie en techniek (NL)

Q.D. van Dam: Weerstand in de psychoanalyse. Een empirisch begripsonderzoek onder Nederlands psychoanalytici. Van Gorcum, 2006
Dit boek is gewijd aan de operationalisering van de weerstand binnen het psychoanalytisch behandelproces. De auteur heeft op systematische wijze onderzocht of het begrip in de Nederlandse psychoanalytische praktijk nog steeds klinische waarde heeft en wat er nu precies onder wordt verstaan. Met deze studie wordt een significante bijdrage geleverd aan een empirische fundering van het begrip weerstand.

H.P.J. Stroeken: Dromen. Brein & betekenis. Boom, 2005
De kennis over de droom tot dusver toegankelijk bij elkaar gebracht. De dromen in de bijbel en uit de Griekse Oudheid vormden een belangrijke inspiratiebron voor Freud. Hoe verhouden brein en betekenis zich tot elkaar? Bijzondere aandacht krijgt de droom in het psychotherapeutisch kader van droominterpretatie. Duidelijkheid, overzicht en leesplezier niet alleen voor psychotherapeuten, maar voor iedereen die in (eigen) dromen is geïnteresseerd.

A.Y. Berkouwer: Handboek de psychoanalytische setting: anatomie van een plek. Boom, 2004.
Elke psychoanalyse en elke psychotherapie vindt plaats binnen een ruimtelijke setting of een kader. Dit boek gaat in op de bewuste en onbewuste dynamiek in de interactie tussen setting en proces, vanaf de klassieke divansetting van Freud tot andere individuele en groepsanalytische settings.

A.W.M.Mooij: Psychoanalytisch gedachtegoed een modern perspectief. Boom, 2002.
In een tijd waarin transparantie, beheersing en controle de boventoon voeren heeft volgens de auteur de psychoanalyse een belangrijke taak te vervullen, omdat zij de conflictueuze kant van het bestaan en de meervoudige bepaaldheid van het handelen centraal stelt. De kern van de psychoanalytische activiteit wordt gezien in het interpreteren van het leven en het levensverhaal waardoor de belevingswereld van de patiënt in het nu herzien kan worden.

A. Ladan: Het wandelend hoofd. Over de geheime fantasie een uitzondering te zijn. Boom, 2000.
Kinderen zoeken de oplossing voor een onhoudbare leefsituatie soms noodgedwongen binnen zichzelf door een beroep te doen op hun vermogen tot fantaseren. Zij proberen zo een illusoire wereld te scheppen die nog enigszins te verdragen valt. Dit boek gaat over mensen die als kind deze route gevolgd hebben en daar als volwassene mee vastlopen. Bij de bespreking van deze problematiek komen tevens inzichten op het gebied van de moderne behandelpraktijk aan bod, zoals de betekenis van het hedendaagse geheugenonderzoek voor de opvattingen over onbewuste processen.

E.C.M. Frijling-Schreuder e.a.: De techniek van de psychoanalyse bij volwassenen en kinderen. Van Gorcum, 1988.
Een inleiding in de methode van de psychoanalyse. Alle ontwikkelingen sinds het verschijnen op het gebied van de theorie en techniek ten spijt, geeft het boek een goed beeld van wat er kan gebeuren in een psychoanalyse.

E.C.M. Frijling-Schreuder: Kind en volwassene. Van Gorcum, 1986.
Representatieve keuze van de artikelen die de auteur in de loop van haar leven heeft geschreven, waarbij de nadruk ligt op het belang van het kind. Een goed beeld van de kinderpsychiatrische en psychoanalytische praktijk.

Psychoanalytische theorie en techniek (EN)

Recente uitgaven, naast een aantal oudere boeken die, hoewel op bepaalde punten enigszins gedateerd, tot de ‘klassiekers’ gerekend kunnen worden. Bijvoorbeeld: Greenson, Brenner en Sandler e.a. Alfabetische ordening.

H.P. Blum: Reconstruction in psychoanalysis. Childhood revisited and recreated. International Universities Press, 1994.

C. Brenner: The mind in conflict. International Universities Press, 1982.
W. Bucci: Psychoanalysis and cognitive science. The Guilford Press, 1997.

S. Dowling (red.): Conflict and compromise: therapeutic implications. International Universities Press, 1991.

P. Fonagy e.a.: Affect Regulation, Mentalization and the Development of the Self. New York: Other Press, 2002.

G.O. Gabbard: Psychodynamic psychiatry in clinical practice. American Psychiatric Press, Inc. 2002.

M.M. Gill: Analysis of transference. Volume I: Theory and technique. International Universities Press, 1982.

M.M. Gill en I.Z. Hoffman: Analysis of transference. Volume II: Studies of nine audio-recorded psychoanalytic sessions. International Universities Press, 1982.

R.R. Greenson: The technique and practice of psychoanalysis. International Universities Press, 1967.

R.R. Greenson: Explorations in psychoanalysis. International Universities Press, 1978.

T.J. Jacobs: The use of the self. Countertransference and communication in the analytic situation. International Universities Press, 1991.

T.J. Jacobs en A. Rothstein (red.): On beginning an analysis. International Universities Press, 1990.

J. Klauber: Difficulties in the analytic encounter. Jason Aronson, 1981.

J. Klauber and others: Illusion and spontaneity in psychoanalysis. Free Association Books, 1987.

A. Kris: Free association; method and process. Yale University Press, 1982.

S.A. Mitchell: Relational concepts in psychoanalysis. An integration. Harvard University Press, 1988.

A.H. Modell: Other times, other realities. Toward a theory of psychoanalytic treatment. Harvard University Press, 1990.

D. Pines: A woman´s unconscious use of her body. A psychoanalytical perspective. Virago Press, 1993.

A. Rothstein (red.): The interpretations of dreams in clinical work. International Universities Press, 1987.

A. Rothstein: The narcissistic pursuit of perfection. Second revised edition. International Universities Press, 1984.

J. Sandler en A.M. Sandler: Internal objects revisited. International Universities Press, 1998.

J. Sandler, C. Dare en A. Holder : The patient and the analyst. The basic of the psychoanalytic process. Maresfield Reprints, 1973.

A. Sugarman e.a. (red.): The technique and practice of psychoanalysis, volume II : a memorial volume to Ralph R. Greenson. International Universities Press, 1992.

Psychoanalytische psychotherapie (NL)

J.J.L. Derksen en O.N. Marx (red.): Steungevende psychotherapie op psychoanalytische basis. De Tijdstroom, 1994.

J.J.L. Derksen en R. van der Mast (red.): Psychoanalytische psychotherapie en persoonlijkheidsstoornissen. Academische Uitgeverij, 1993.

M.H.M. de Wolf: Inleiding in de psychoanalytische psychotherapie. Coutinho, 1998.

Psychoanalytische psychotherapie (EN)

S. Akhtar: Quest for answers. A primer of understanding and treating severe personality disorders. Jason Aronson, 1995.

S. Akhtar. Broken Structures: Severe Personality Disorders and Their Treatment. Jason Aronson, 1992.

A. Bateman & P. Fonagy: Psychotherapy for Borderline Personality Disorder. Oxford: .University Press, 2004

R. Brockman: A map of the mind. Toward a science of psychotherapy. Psychosocial Press, 1998.

P. Casement: Further learning from the patient. The analytic space and process. Routledge, 1990.

P. Casement: On learning from the patient. Tavistock Publications, 1985.

N. Coltart: How to survive as a psychotherapist. Sheldon Press, 1993.
W. Gaylin: How psychotherapy really works. How it works when it works and why sometimes it doesn´t. Contemporary Books, 2001 (ook in Nederlandse vertaling verkrijgbaar)

Kernberg, O.F., Clarkin, J.F., and Yeomans, F.E. A primer of Transference Focused Psychotherapy for the Borderline Patient. New York: Jason Aronson, 2002.

L. McCullough, Treating Affect Phobia; a manual for short-term dynamic psychotherapy. Guilford Press 2003.

L.H. Rockland: Supportive therapy of borderline patients. The Guilford Press, 1992.

A. Rothstein (red.): How does treatment help? On the modes of therapeutic action of psychoanalytic psychotherapy. International Universities Press, 1988.

D.N. Stern: The motherhood constellation. A unified view of parent-infant psychotherapy. Basic Books, 1995.

D.N.Stern, The present moment in psychotherapy and every day life. New York London: W.W.Norton & Company, 2004.

Psychoanalyse en multiculturele problemen

S. Akhtar: Immigration and identity– turmoil, treatment, and transformation. Jason Aronson, 1999.
A. Roland: Cultural pluralism and psychoanalysis– the Asian and North American experience. Routledge, 1996.
A. van Waning (red.): Multiculturele samenleving en psychoanalyse. Van Gorcum, 1999.

Psychoanalytische ontwikkelingstherapie

A. Hurry (red.): Psychoanalysis and developmental therapy. Karnac Books, 1998.
S.I. Greenspan: Developmentally based psychotherapy. International Universities Press, 1997.
J.E. Verheugt-Pleiter, M. G.J. Schmeets, J. Zevalkink (red.). Mentaliseren in de kindertherapie: leidraad voor de praktijk. Van Gorcum, 2005.

Wetenschappelijk onderzoek

Bachrach, H. M., Weber, J. J., & Solomon, M. (1985). Factors associated with the outcome of psychoanalysis (clinical and methodological considerations): Report of the Columbia Psychoanalytic Center Research Project (IV). International Review of Psycho-Analysis, 12, 379-389.

Blomberg, J., Lazar, A., & Sandell, R. (2001). Long-term outcome of long-term psychoanalytically oriented therapies: First findings of the Stockholm Outcome of Psychotherapy and Psychoanalysis study. Psychotherapy Research, 11(4), 361-382.

J. Cassidy en P.R. Shaver (red.): Handbook of attachment. Theory, research, and clinical applications. The Guilford Press, 1999.

P. Fonagy e.a. (red.) Open door review of outcome studies in psychoanalysis. Website IPA: www.ipa.org.uk

Knekt, P., & Lindfors, O. (2004). A randomized trial of the effect of four forms of psychotherapy on depressive and anxiety disorders: Design, methods, and results on the effectiveness of short-term psychodynamisc psychotherapy and solution-focused therapy during a one-year follow-up. Helsinki: Edita.

Lemche, E., & Stockler, L. (2002). On the outer and inner reality of the father and its significance for the development of affect regulation: Perspectives from research on early attachment and emotion. Psychoanalysis and Contemporary Thought , 25(2), 115-163.

Maat, mw. S.M. de, (2007). On the effectiviness of psychoanalytic therapy. Short if possible, long if necessary? Academisch proefschrift, VU Amsterdam

Miller, Luborsky, Barber, Docherty (red.): Psychodynamic treatment research. Basic Books, 1993.

Sandell, R., Blomberg, J., & Lazar, A. (1997). When reality doesn't fit the blueprint: doing research on psychoanalysis and long-term psychotherapy in a public health service program. Psychotherapy Research, 7(4), 333-344.

Sandell, R., Blomberg, J., Lazar, A., Carlsson, J., Broberg, J., & Schubert, J. (2000). Varieties of long-term outcome among patients in psychoanalysis and long-term psychotherapy. International Journal of Psychoanalysis, 81, 921-942.

T. Shapiro en R.N. Emde (red.): Reseach in psychoanalysis. Process, development, outcome. Supplement van de Journal of the American Psychoanalytic Association, volume 41, 1993.

R.W. Trijsburg, R.A.M. Erdman, J. Passchier: Psychoanalyse in onderzoek. Van Gorcum, 1992.

Vaughan, S. C., Marshall, R. D., MacKinnon, R. A., Vaughan, R., Mellman, L., & Roose, S. P. (2000). Can we do psychoanalytic outcome research? A feasibility study. International Journal of Psychoanalysis, 81, 513-527.

R.S. Wallerstein: Forty two lives in treatment. A study of psychoanalysis and psychotherapy. The Guilford Press, 1986.

Overig (NL)

A. Boerwinkel en W. Heuves (red.): De kunst van het verliezen. Over verlating en verlatenheid. Boom, 2000.

A. van Dantzig: Mensen onder elkaar. Essays over geestelijke gezondheidszorg. Boom, 2000.

A. van Dantzig: Films-voor gezien getekend. Boom, 1993.

A. Ladan (red.): Troost en illusie. Boom, 1999.

A. Ladan (red.): Ons vege lijf. Psychoanalytische visies. Boom, 1997.

A. Stufkens (red.): Monsters en godinnen. Over moeders. Boom, 1998.

Overig (EN, DU)

B. Bettelheim: The uses of enchantment. The meaning and importance of fairy tales. Penguin, 1978. (Ook in het Nederlands vertaald)

C. Bollas en D. Sundelson : The new informants. Betrayal of confidentiality in psychoanalysis and psychotherapy. Karnac Books, 1995.

J. Bowlby: A secure base. Clinical applications of attachment theory. Routledge, 1988.

D.A. Freedman: On infancy and toddlerhood. An elementary textbook. International Universities Press, 1997.

R.R. Greenson: On loving, hating and living well. The public psychoanalytic lectures. International Universities Press, 1992.
P. Hartocollis: Time and timelessness. The varieties of temporal experience; a psychoanalytic inquiry. International Universities Press, 1983.

A. Miller: Das Drama des begabten Kindes und die Suche nach dem wahren Selbst. Suhrkamp, 1979 (Ook in het Nederlands)

A. en M. Mitscherlich: Het onvermogen om te rouwen. Motieven van een collectief gedrag. Wetenschappelijke Uitgeverij, 1971.

L. Shengold: Halo in the sky. Observations on anality and defense. Yale University Press, 1988.

L. Shengold: Soul murder. The effects of childhood abuse and deprivation. Yale University Press, 1989.

L. Shengold: "Father, don´t you see I´m burning?" Reflections on sex, narcissism, symbolism, and murder: from everything to nothing. Yale University Press, 1991.

L. Shengold: "The boy will come to nothing!" Freud´s ego ideal and Freud as ego ideal. Yale University Press, 1993.

D.W. Winnicott: Home is where we start from. Essays by a psychoanalyst. Penguin, 1986.

D.W. Winnicott: Human nature. Free Association Books, 1988.

 

 

aanmelden nieuwsbrief

 

Home | Psychoanalyse nu | Opleiding | Onderzoek | Kwaliteitszorg | Verwijzers | Agenda | Boeken en artikelen | Linksnaar boven